Hoe theater én scenarioschrijven samenkomen in Nepal

Derdejaars student Aron loopt stage bij het Shilpee Theatre in Kathmandu, Nepal, waar hij schrijflessen geeft aan acteurs in opleiding. Op Deschrijfopleiding.nl doet hij verslag van zijn ervaringen. Vandaag deel 3: ‘Tijdens de eerste les die Imre geeft, kijk ik met jaloezie toe.’

Hoe ver je ook vliegt, in wat voor uithoek je ook zit, overal zijn ze te vinden: Nederlanders. Ieder moment dat je ooit op vakantie dacht: “Nu ben ik verder van huis dan ik ooit geweest ben,” is de kans erg groot dat je een minuut later een stel botte Hollanders hoort aankomen. 

Zo ook hier in Nepal, maar in mijn geval met een positievere uitkomst. De situatie voor mij is ook een beetje anders. Voordat ik naar Nepal vertrok, was ik al op de hoogte van het feit dat Imre, oud-HKU-student Theater & Educatie, ook in Nepal aan het vertoeven was. Vanaf mijn aankomst in Kathmandu hebben we elkaar hier regelmatig opgezocht. Imre stelt op een gegeven moment voor om een lesje te komen geven bij mijn stageplek. Ik stem uiteraard met enthousiasme in. Iemand met wat les-geef-ervaring kan mij waarschijnlijk een flink stuk verder helpen.

Tijdens de eerste les die hij geeft, kijk ik echter wel met jaloezie toe. De manier waarop de beste man voor de klas staat, hoe hij de opdrachten uit zijn mouw schudt en de studenten enthousiasmeert is iets waar ik nog veel van kan leren. Ondanks wat jaloezie ben ik blij met de les die Imre heeft gegeven. Het opent mijn ogen omtrent de aanpak van mijn lessen.

In mijn allereerste lesjes heb ik veel schrijfopdrachten gegeven, deze laten uitspelen (in het Nepalees) en er vervolgens feedback op gegeven. Dit is een methode die grofweg lijkt op de lesmethode van de schrijfopleiding. Schrijven, bespreken en dan weer herschrijven. Deze methode houdt in dat je een groot deel van de lessen zit, leest, praat en feedback geeft/krijgt. Een methode die ik persoonlijk heerlijk vind maar lang niet voor iedereen is weggelegd. Het vraagt daarnaast ook veel energie om zo cognitief aan het werk te zijn. De studenten waren zodoende halverwege mijn les al door hun concentratieboog heen.

Tijdens ‘de EDU-les’ van Imre ligt de focus veel meer op spel, lichaam, improvisatie en interactie. De acteur-studenten leven op en ik concludeer dat ik in mijn lessen meer van deze elementen zal moeten toevoegen.

Een aantal dagen na Imres bezoek presenteer ik het eerste deel van mijn script. Het is een document dat ik volledig opgesteld heb als een toneelscript. Enkele delen waar dialoog of monoloog moet komen, zijn echter open gelaten. Het idee is om dit te laten opvullen met de schrijfsels van de studenten. Dit script werkt in zoverre dat het succesvol een beeld van omgeving en karakters van het stuk schetst.

Twee dagen later is Imre terug. Hij gebruikt het script om improvisatiescènes te maken. De improvisaties blijken een onuitputtelijke bron van inspiratie voor mij als schrijver. Iedere situatie wordt probleemloos begrepen en tijdens de improvisaties komt de ene vondst na de andere. Ik heb moeite met de hoeveelheid goede dingen die er op het podium gebeuren mee te pennen.

Na deze les concludeer ik dat ik anders te werk moet. Voor het moment moet ik het klassieke toneelschrijven even achterwege laten. 
In plaats daarvan heb ik momenteel meer aan scenarioschrijftechnieken. Film is een medium dat gaat over beeld, omgeving en plotlijn schetsen voordat er ook maar één zin dialoog op papier staat. Een vorm die in de samenwerking met Nepalese studenten goed werkt.

Zodoende ga ik aan de slag met een ‘scenisch treatment’ / ‘beatsheet’. Een vorm waar je in grote lijnen de spanningsboog van je film, of in dit geval toneelstuk, uitstippelt. Ik gebruik mijn eigen expertise van de schrijfopleiding om een mooie en kloppende plotlijn te verzinnen. Ik gebruik het materiaal van de studenten en de improvisaties om kleurrijke scènes op te schrijven die het plot voortstuwen.

Als dit werk na een aantal dagen klaar is, heb ik opeens een enorm werkbaar document. Daarnaast vind ik het fantastisch om eens te ervaren wat voor een toegevoegde waarde kennis in theater- én filmschrijven betekent. Theater en film liggen namelijk vaak dichter bij elkaar dan ik denk, en zijn blijkbaar ook erg complementair aan elkaar.

Lees alle Nepal-verhalen van Aron:
Deel 1: Aapjes, bergen, tempels en theater.
Deel 2: De onervaren docent in Kathmandu.
Deel 3: Hoe theater én scenarioschrijven samenkomen in Nepal
Deel 4: Schrijven, regisseren en hoe je van mild naar streng gaat
Deel 5: Hoe de reis van mijn toneelstuk mijn eigen reis werd

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *