jackson-pollock-1
14th Okt

Ode Aan Proberen

Het kan zomaar zo zijn dat je jezelf hebt voorgenomen om iets te gaan doen waarvan je niet zeker weet of je het kunt. Iets dat je moeilijk vindt, waar je misschien zelfs bang van wordt? Zo kun je bedenken dat het een goed idee is om elke week in maximaal 1 uur iets te schrijven dat op een essay lijkt, en dat het stuk af moet zijn en je niets meer mag aanpassen als de tijd op is. Dan kan het ook zomaar zo zijn dat je de verwachtingen voor je ogen ziet groeien. Stijgen tot onmenselijke hoogte.  Wat doe je dan?

PANIEK! Je moet in paniek raken. Alles laten vallen wat je aan het doen bent en opgeslokt worden door je eigen gedachten en het gevoel dat je aan het falen bent. Dat is verreweg het beste. Uiteindelijk zal je dan na uren piekeren en het niet weten uit het niets, werkelijk uit het niets, een briljante, nee geniale vondst doen waarmee al je problemen zijn opgelost. Zelfs meer dan opgelost: je wordt toegejuicht op straat, de mensen vallen op hun knieën. Voor jou.

Onzin natuurlijk, dat weten we (ergens) allemaal. Toch zie ik in mijn omgeving (ja, het kan ook aan mijn omgeving liggen) steeds vaker mensen die blokkeren onder druk van hun eigen verwachtingen of die van hun ouders. De reden? Ik vermoed dat het ergens in ons huidige wereldbeeld zit. Dat gaat over maximale individuele vervolmaking, als het nodig is ten koste van anderen. Dat gaat over elke dag beter dan de dag ervoor. Dat gaat over jezelf een verhaal vertellen over jezelf, waarbij je onbewust de verhaalstructuren spiegelt die je waarschijnlijk al je hele leven voorbij ziet komen in films of op tv, die je te horen krijgt op school of bij je voetbalvereniging. Altijd gaat het om groei, om beter, om meer, om lineair omhoog.

Met alle risico’s van dien. Mensen vallen steeds vaker van die lijn af. Dat doet pijn. Veel pijn. Omdat je niet verwacht had te vallen of niet geleerd hebt hoe daarmee om te gaan. Het maakt mensen zo eenzaam. Als je alles wat je meemaakt en alles wat je wel of niet zou willen doen vastlegt in een verhaal, dan wordt de noodzaak om alles wat nog komt in dat verhaal te passen steeds groter. Dan sluit je in je verbeelding, die draait op verwachting, al zoveel uit. Mensen, ervaringen, gevoelens en ga zo maar door. Alles praat je uiteindelijk naar je eigen parochie toe.

Zo werkt het volgens mij echter niet. Een mens is niet één geheel, niet af en niet rond. Een mens is bovenal gefragmenteerd en tegenstrijdig, wispelturig en emotioneel en impulsief. We willen graag geloven dat we alles kunnen controleren omdat het leven dan makkelijker lijkt. Net zoals dat het merendeel van de mensen in het theater het liefst een voorstelling ziet die rond is en een logische structuur volgt, die cognitief te begrijpen is. Altijd en overal zien we patronen, willen we die graag zien.

Dit essay is niet alleen een probeersel van mijn kant. Het is een Ode aan proberen. Proberen is het tegengif voor al het negatieve van hierboven.

Ik ben een schrijver. Dat weet ik eigenlijk pas sinds ik het aandurf om schrijven te proberen, echt te proberen. Daarmee wil ik vooral zeggen dat het voor mij steeds minder begint uit te maken of wat ik schrijf goed is. Dat komt niet omdat ik tevreden ben met slechte dingen. Dat komt omdat ik weet dat in lagere verwachtingen rust zit, dat daar creativiteit schuilt, dat ik daar veel vrijer ben en dichterbij mezelf kan komen. Als ik probeer om te schrijven en het bevalt me niet wat ik geschreven heb, dan begin ik zo snel mogelijk weer opnieuw en probeer ik iets anders. Hoe vaker ik op die manier probeer te schrijven, hoe groter de kans wordt dat ik iets schrijf dat me wel bevalt. En ook als ik iets schrijf dat me wel bevalt, probeer ik zo snel mogelijk weer iets nieuws.

Proberen betekent niet dat je nooit meer iets goed hoeft te doen. Proberen betekent dat je accepteert dat je een mens bent, dat er een hele hoop dingen zijn die je niet in één keer goed kunt doen of misschien wel nooit echt zal kunnen. Proberen betekent dat je dingen gaat opzoeken die dichtbij komen. Hoe kun je tegelijkertijd verwachten dat je ooit de ware tegenkomt als je nooit met iemand een gesprek kunt voeren over wat je vanbinnen voelt? Daar zitten je angsten, daar zit je pijn, maar daar zit ook je liefde. Die liefde zal er niet uitkomen als je niet probeert om aan mensen uit te leggen hoe dat voelt. Proberen betekent voor mij boven alles samen zijn. Dat klinkt misschien zoetsappig, maar dat vind ik echt. Mensen zijn niet gemaakt om alleen te zijn, om eenzaam te zijn. We zijn inherent sociale wezens en hebben behoefte aan liefde, warmte en delen.

Ondertussen ben ik nu ruim 28 minuten bezig en ik ben nog niet ingestort. Mijn vingers vloeien af en toe nog van toets naar toets en de woorden blijven komen. Zo erg is dit nou ook weer niet.

Wanneer je er aan gewend bent om dingen in je hoofd te houden en moeilijke dingen uit de weg te gaan, ontken je eigenlijk wie je bent. Zodra je met iemand samen bent, ben je door de aanwezigheid van die ander bijna verplicht om te delen, voel je dat anderen in jouw persoonlijke ruimte treden. Probeer ze eens toe te laten. Sta jezelf toe om fouten te maken, sta jezelf toe om pijn te doen. Anderen zullen jou ook kwetsen. Maar het mooie aan proberen is dat falen niet erg is, je probeert slechts. Oordeel niet te hard over jezelf en met name niet over anderen. Wees mild. Het mooie aan proberen is dat je het meteen daarna nog een keer kunt doen.

Reacties (0)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *